Pierwsze wzmianki o Markuszowie znajdują się w dokumencie z 1317 r.,
miejscowość występuje tu pod nazwą Markuszowice. Dzierżko i Ostasz -
protoplasta rodu Firlejów - to pierwsi udokumentowani właściciele
osady. Prawo miejskie Markuszów uzyskał około 1550 r. dzięki staraniom
wojewody ruskiego Piotra Firleja. Firlejowie władali dobrami
markuszowskimi do drugiej połowy XVII w., kiedy to Markuszów uległ
zniszczeniu na skutek działań wojennych (powstanie Chmielnickiego,
\"potop szwedzki\"). Kolejnym jego właścicielem został Jan III
Sobieski, który chcąc podnieść miasto z upadku, nadał mu liczne
przywileje, m.in. prawo odbywania 6 trwających po trzy dni jarmarków
rocznie, cotygodniowe targi zostały natomiast przeniesione z wtorków na
niedziele, mieszczanie uzyskali prawo corocznego wybierania spośród
siebie czterech kandydatów na wójta, z których dziedzic wybierał wójta
Markuszowa, Sobieski zwolnił również Markuszów na 8 lat z wszelkich
opłat i powinności. Właścicielami miejscowości w następnych wiekach
byli: Hryniewieccy, Tarnowscy i Zbyszewscy.
Markuszów i okolice były miejscem ważnych wydarzeń podczas kampanii w
obronie Konstytucji w lipcu 1792 r., w tym ostatniego starcia kawalerii
armii koronnej pod dowództwem ks. Józefa Poniatowskiego z wojskami
carskimi. Również tutaj w okresie powstania kościuszkowskiego
prowadziły działania wojska gen. Zajączka, w czasie powstania
listopadowego - oddziały gen. Dwernickiego, a burmistrz miasta Antoni
Zdanowicz był jednym z naczelników wojskowych, na województwo
lubelskie, w powstaniu styczniowym. W 1870 r. Markuszów został
pozbawiony praw miejskich i zdegradowany początkowo do roli osady
miejskiej a następnie osady. Działania wojenne podczas I i II wojny
światowej spowodowały jego poważne zniszczenia, w ostatniej wojnie
miejscowość utraciła około 70% mieszkańców.
W Markuszowie i jego okolicach zachowało się wiele interesujących
zabytków architektonicznych: wybudowany w latach 1608-1609 przez
włoskiego architekta Piotra Durie kościół szpitalny pw. św. Ducha,
barokowy, z rokokowym wnętrzem, kościół parafialny pw. św. Józefa
zbudowany w latach 1667-1682 z fundacji Jana i Andrzeja Firlejów, a
także kościół starokatolicki parafii mariawitów w Łanach z roku 1907.
Istnieje tu również tzw. nowy cmentarz żydowski założony na początku
XIX w. z zachowanymi do dziś kilkunastoma nagrobkami.
Z Markuszowem związana jest postać poety ludowego - Jana Pocka, którego
pomnik znajduje się w centrum miejscowości. Jego imieniem nazwana
została ogólnopolska nagroda artystyczna przyznawana corocznie w
Warszawie wybitnym twórcom ludowym w dziedzinie literatury i sztuki.
Okolice Bobowisk i Wólki Kątnej leżące w Obszarze Chronionego
Krajobrazu \"Kozi Bór\" to naturalne, nieskażone lasy, wspaniałe
miejsca dla grzybiarzy, wędkarzy, myśliwych, miłośników wycieczek
rowerowych i spacerów wśród. Również okolice Olszowca, Zabłocia i Gór z
urokliwą siecią wąwozów polodowcowych i bliskością Nałęczowa są
atrakcyjnym miejscem na osiedlenie lub wypoczynek.
|