Tutaj jesteś Aktualności W rocznicę Powstania styczniowego o...

Aktualności

W rocznicę Powstania styczniowego o patronach puławskich ulic

22-01-2016
Zdjęcie Artykułu

22 stycznia 1863 r. na ziemiach rdzennie polskich wybuchło powstanie narodowe skierowane przeciwko okupacji Imperium Rosyjskiego, które trwało do jesieni 1864 r. Powstanie w historii naszego kraju nosi miano „styczniowego”. W tym roku obchodzimy jego 153. rocznicę. Było największym polskim powstaniem narodowym – w działaniach zbrojnych o charakterze wojny partyzanckiej, w których walczyło ok. 200 000 powstańców, stoczono 1200 bitew i potyczek, także na terenie powiatu puławskiego.

Dla uczczenia odwagi powstańców i zachowania pamięci o ludziach i wydarzeniach, które stanowią o naszej tożsamości narodowej, publikujemy artykuł pt. „Powstańcy styczniowi patronami puławskich ulic”autorstwa Zbigniewa Kiełba – historyka i radnego Rady Powiatu Puławskiego, opisującego powstańców styczniowych, którzy wsławili się walką na terenie ziemi puławskiej.

 

Powstańcy styczniowi patronami puławskich ulic

W tym roku obchodzimy 153. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego, którego manifest ogłoszono 22 stycznia 1863 r.

W momencie wybuchu insurekcji na czele oddziału studentów Puławskiego Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego stanął Leon Frankowski. Wśród nich był także Adam Chmielowski, późniejszy św. Brat Albert – patron miasta Puławy. Zarówno te, jak i inne osoby walczące w latach 1863-1864 z rosyjskim zaborcą, nie tylko na ziemi puławskiej, zostały upamiętnione w sposób szczególny, gdyż zostały patronami puławskich ulic. 

Bohaterowie ci, walczący o wolną Polskę, zostali upamiętnieni jako zbiorowość poprzez nadanie rondu imienia Powstańców Styczniowych uchwałą Rady Miasta Puławy z 28 października 2010 r. Natomiast do grona uczestników tego patriotycznego zrywu i patronów puławskich ulic należy zaliczyć: dyktatorów powstania styczniowego gen. Romualda Traugutta i gen. Mariana Langiewicza oraz generałów powstania: Józefa Hauke-Bosaka, Michała Kruka-Heidenreicha – zwycięskiego dowódcy bitwy pod Żyrzynem (8 sierpnia 1864 r.), Ludwika Mierosławskiego, Zygmunta Padlewskiego, Zygmunta Sierakowskiego. Wśród powstańców, związanych z naszym miastem, są również Leon Frankowski i Adam Chmielowski.

Pierwszy z nich, Leon Frankowski, urodził się w 25 marca 1843 r. we wsi Chliwki na Podlasiu. W 1857 r. wstąpił do Instytutu Szlacheckiego, a w 1860 r. przeniósł się do Szkoły Realnej. Od tego roku był też kolporterem i łącznikiem z Warszawą. Brał udział w wydarzeniach patriotycznych i manifestacjach społecznych, za co został wyrzucony z gimnazjum w 1861 r. Po aresztowaniu jego brata opuścił rodzinne strony i rozpoczął działalność konspiracyjną na Lubelszczyźnie. Był współzałożycielem Organizacji Narodowej „Czerwonych”. Działał wśród radykalnej młodzieży inteligenckiej i w środowisku rzemieślników. W momencie wybuchu powstania styczniowego stanął na czele oddziału studentów Puławskiego Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego. Zajął z nimi Kazimierz nad Wisłą, a pod Kurowem zdobył transport poczty rządowej. Zagrożony potyczką z przeważającymi siłami rosyjskimi wycofał się do Solca i nawiązał kontakt z powstańcami z Sandomierza. W bitwie z Rosjanami w okolicach Słupczy jego oddział został rozbity, a on sam ciężko ranny. Przewieziono go do Sandomierza i umieszczono w szpitalu. Po odbytej rekonwalescencji został skazany na śmierć za działalność powstańczą. W dniu 16 czerwca 1863 r. powieszono go na lubelskim placu zamkowym. W 1916 r. ekshumowano jego szczątki i pochowano je we wspólnej mogile powstańców styczniowych na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie. Ulica Leona Frankowskiego znajduje się w dzielnicy Włostowice. Nazwę nadano Uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej 29 marca 1975 r.

Adam Chmielowski urodził się 20 sierpnia 1845 r. w Igołomii. Był absolwentem Korpusu Kadetów w Sankt Petersburgu i warszawskiego gimnazjum realnego. W 1862 r. rozpoczął studia w Puławskim Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym. Na skutek wybuchu Powstania Styczniowego w 1863 r. porzucił uczelnię i wstąpił do oddziału powstańczego. Walczył pod dowództwem Leona Frankowskiego. Po rozbiciu jego oddziału kontynuował walkę m.in. pod Grochowem, gdzie został pojmany. Przewieziono go do obozu w Ołomuńcu, z którego uciekł i wstąpił w szeregi powstańców. Po przegranej bitwie pod Mełchowem, w której został ciężko ranny w nogę, trafił do niewoli. Po amputacji nogi kontynuował leczenie w Koniecpolu. Dzięki staraniom rodziny wydostał się z niewoli i udał do Paryża. Studiował tam oraz w Monachium malarstwo, a w Gandawie inżynierię. Po skończeniu studiów malował obrazy. Zrezygnował jednak z kariery malarskiej i zaczął pomagać ubogim ludziom. W 1887 r. jako członek Zakonu Franciszkanów przyjął imię Albert. W 1889 r. założył Zgromadzenie Sióstr Albertynek. Do końca życia prowadził przytułek dla ubogich w Krakowie i zakładał nowe ośrodki dla biednych ludzi. Zmarł 23 grudnia 1916 r. na raka żołądka. W 1938 r. prezydent Ignacy Mościcki w dowód jego zasług nadał mu pośmiertnie Wielką Wstęgę Orderu Odrodzenia Polski. Natomiast w 1983 r. papież Jan Paweł II beatyfikował, a w 1989 r. kanonizował Adama Chmielowskiego. Święty Brat Albert od 1999 r. jest patronem Puław. Ulica Adama Chmielowskiego wcześniej nosiła nazwę Bolesława Bieruta. Nazwę obecną nadano uchwałą Rady Miasta Puławy 2 sierpnia 1990 r.

Zbigniew Kiełb

Opis foto

Weterani Powstania Styczniowego przy bramie (pośrodku w charakterystycznych mundurach) w otoczeniu przedstawicieli wojska, policji władz powiatowych i nauki z okazji święta 2 Pułku Saperów Kaniowskich, Puławy 11 maja 1928 r., fot. z archiwum S. Konopki.

 Tabliczki ul. Leona Frankowskiego i Adama Chmielowskiego oraz frontu budynku Urzędu Miasta, fot. Z. Kiełb

Weterani Powstania Styczniowego przy bramie (pośrodku w charakterystycznych mundurach) w otoczeniu przedstawicieli wojska, policji władz powiatowych i nauki z okazji święta 2 Pułku Saperów Kaniowskich, Puławy 11 maja 1928 r., fot. z archiwum S. Konopki.Tabliczka ul. Adama ChmielowskiegoFront budynku Urzędu Miasta

Powrót
POMOC SPOŁECZNA
Pomoc
Pomoc
PROJEKTY
INWESTYCJE
INWESTYCJE
CHRZEST POLSKI
Chrzest Polski
Chrzest Polski
WERSJA ARCHIWALNA STRONY
WERSJA ARCHIWALNA STRONY
WERSJA ARCHIWALNA STRONY
Ankieta satysfakcji z usług
Ankieta Satysfakcji z usług
Ankieta Satysfakcji z usług
Regionalny System Ostrzegania
RSO
RSO
POMOC PRAWNA 2019
Nieodpłatna pomoc prawna
Nieodpłatna pomoc prawna